Zo werkt een warmtepomp

Alles wat je wilt weten vóór je een warmtepomp koopt, in gewone taal: hoe hij werkt, het verschil tussen hybride en all-electric, wat SCOP en geluid betekenen, en hoe je hem slim koppelt aan zonnepanelen en je smart home.

Hoe werkt het?

Een warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht (ook als het vriest) en pompt die met een compressor naar een hogere temperatuur, zoals een omgekeerde koelkast. Voor elke kWh stroom die de compressor gebruikt, levert hij 3 tot 5 kWh warmte. Die verhouding heet het rendement; over een heel jaar gemeten heet het de SCOP. Hoe lager de temperatuur van je verwarmingswater (vloerverwarming!), hoe hoger het rendement.

3 kWh gratis warmte uit de buitenlucht + 1 kWh stroom = 4 kWh warmte in huis (SCOP 4).

Hybride of all-electric?

Hybride: de warmtepomp hangt naast je cv-ketel en neemt het grootste deel van de verwarming over; de ketel springt bij op koude dagen en blijft het warme tapwater doen. Bespaart 50 tot 70% gas, past in vrijwel elk huis en kost het minst. De meest verkochte oplossing van Nederland.
All-electric: de warmtepomp vervangt de cv-ketel volledig, inclusief tapwater via een boiler. Je gaat helemaal van het gas af. Dit vraagt om goede isolatie of lage-temperatuurverwarming; moderne pompen met een aanvoertemperatuur tot 70 of 75 °C kunnen ook met bestaande radiatoren overweg, maar laat het warmteverlies altijd doorrekenen.

Links: hybride, de warmtepomp en cv-ketel verwarmen samen. Rechts: all-electric, de pomp doet alles en de gasaansluiting kan weg.

Geluid: de 40 dB-eis

De buitenunit maakt geluid. Sinds 2021 geldt in het Bouwbesluit een eis: op de erfgrens (bij de buren) mag de buitenunit in de nacht maximaal 40 dB maken en overdag 45 dB. Fabrikanten geven het geluidsvermogen op (vaak 50 tot 60 dB(A)); op afstand neemt dat flink af, en een nachtstand of geluidskap scheelt nog eens 5 tot 10 dB. Woon je in een rijtjeshuis, kies dan een stille pomp (filter in de vergelijker) en bespreek de plek met je installateur. Bron: Consumentenbond en het Besluit bouwwerken leefomgeving.

Het geluid neemt met de afstand snel af; op de erfgrens mag de unit in de nacht maximaal 40 dB maken.

Koudemiddel: R290 of R32?

Het koudemiddel is de stof die de warmte transporteert. R290 (propaan) is een natuurlijk koudemiddel met een verwaarloosbaar broeikaseffect én een technisch voordeel: het haalt hogere aanvoertemperaturen, handig bij bestaande radiatoren. R32 is een synthetisch koudemiddel met een hoger broeikaseffect bij lekkage. Nieuwe topmodellen kiezen vrijwel allemaal voor R290; vanaf 2026 vervalt bovendien de ISDE-subsidie voor bepaalde split-toestellen met synthetische koudemiddelen met hoge broeikaswaarde (bron: RVO).

Slim koppelen: zonnepanelen, batterij en smart home

Een warmtepomp is de grootste stroomverbruiker in huis, en juist daarom de interessantste om slim aan te sturen:

Met zonnepanelen. Een SG-ready pomp kan een seintje krijgen om extra te draaien wanneer je panelen stroom over hebben; de warmte sla je op in het boilervat of de vloer. Dat is per kWh goedkoper dan opslag in een thuisbatterij. Panelen vergelijken doe je op onze zustersite Zonnestroommaatje.
Met een thuisbatterij. Combineer je pomp met een batterij, dan verwarm je ook na zonsondergang op eigen stroom. Vergelijk batterijen op Batterijmaatje.nl.
Met een dynamisch contract. Bij een contract met uurprijzen kan een slim aangestuurde pomp het boilervat opwarmen op de goedkoopste uren en dimmen tijdens de dure avondpiek; een hybride kan zelfs per uur kiezen tussen gas en stroom (Quatt doet dat automatisch). Zie het als een bonus boven op de gewone besparing, niet als voorwaarde zoals bij een thuisbatterij: op koude winterdagen zijn dynamische prijzen vaak juist hoog en de warmtevraag laat zich maar enkele uren verschuiven. Zie de uitleg met grafiek en rekenvoorbeeld op Batterijmaatje; bron: Milieu Centraal.
Met Home Assistant of Homey. Sommige merken hebben een officiële integratie (NIBE, Viessmann, Mitsubishi, Weheat), andere werken via community-projecten zoals HeishaMon (Panasonic), ebusd (Vaillant) of EMS-ESP (Bosch/Nefit). Wij vatten dit samen in de Koppel-score.

Het smart home-systeem laat de warmtepomp extra draaien als de panelen stroom over hebben of de batterij vol zit.

Woordenlijst

SCOP: Seizoensrendement: hoeveel kWh warmte de pomp gemiddeld over een jaar levert per kWh stroom. Een SCOP van 4,5 betekent 4,5 kWh warmte per kWh stroom (bij 35 °C aanvoer, volgens de norm).
Monoblock en split: Bij een monoblock zit alle koeltechniek in de buitenunit en loopt er water naar binnen; bij een split zit een deel binnen en loopt er koudemiddel tussen beide delen (vereist een F-gassen-gecertificeerde installateur).
SG-ready: Standaardcontact waarmee een energiemanagementsysteem de pomp in een van vier standen zet, van tijdelijk blokkeren tot extra draaien bij zonneoverschot. Basaal maar breed ondersteund; Modbus of EEBUS biedt rijkere aansturing.
Aanvoertemperatuur: De temperatuur van het water dat naar je radiatoren of vloer gaat. Vloerverwarming: 30 tot 40 °C; oudere radiatoren vragen soms 60+ °C. Hoe hoger een pomp kan komen, hoe geschikter voor bestaande bouw, maar hoe lager het rendement op die momenten.
COP: Momentrendement onder één testconditie; de SCOP over een heel seizoen zegt meer.
Geluidsvermogen versus geluidsdruk: Het geluidsvermogen (op het energielabel) is wat de unit totaal uitstraalt; de geluidsdruk is wat je op een bepaalde afstand hoort en is altijd lager. Vergelijk pompen dus op dezelfde maat; wij tonen het geluidsvermogen.
ISDE: De landelijke subsidie voor warmtepompen; zie onze subsidiepagina.

Klaar voor de volgende stap? Doe de keuzehulp voor een advies op maat, vergelijk alle warmtepompen op prijs, subsidie, geluid en Koppel-score, of bereken je besparing en terugverdientijd.

Bronnen: Milieu Centraal · RVO (ISDE) · Consumentenbond (geluid) · datasheets van de genoemde fabrikanten. Laatst bijgewerkt: 22 juli 2026.